Zbulimi 1200-vjeçar hedh dritë mbi arsyet e zhdukjes së qytetërimit të Majave

Rreth 1,200 vjet më parë, qytetërimi Maja në Amerikën Qendrore u shemb, me qytete të tëra që u braktisën dhe njerëzit u zhdukën nga zonat që dikur i quanin "shtëpi". Nuk ishte ky fundi i popullit Maya, megjithatë, fuqia e tyre ra dhe ata nuk e rifituan kurrë rëndësinë në shekujt në vijim.

Gjatë një periudhe prej rreth 100 vjetësh, ultësirat e urbanizuara të Gadishullit të Jukatanit u transformuan nga qytete të zhurmshme në qytete fantazmë.

Çfarë u ndodhi atyre dhe ku shkuan është objekt i shumë studimeve. Mënyra se si një popull që mundi të ndërtonte qytete të mëdha dhe arriti t’i braktiste ato, i ka kuriozuar prej kohësh historianët dhe studiuesit.

Janë propozuar shumë teori rreth asaj që ndodhi, por një studim i akullit 1,200-vjeçar mund të ndihmojë në shpjegimin e zhdukjes së Majave. Një nga studiuesit që studioi rënien e Majave ishte Profesor Paul Mayewski i Universitetit të Maine, i cili për dokumentarin e vitit 2001 "Apokalipsi i Lashtë" mori mostra të akullnajave 1,200-vjeçare dhe i studioi ato.

“Gjëja e parë që pamë ishte niveli i amonit”, shpjegoi ai, duke sqaruar se si studimi i bërthamave shumë të vjetra të akullit mund të na tregojë shumë për të kaluarën.

“Dhe amoniaku është një kimikat që hyn në atmosferë dhe na tregon nëse ka pasur shumë bimësi në hemisferën veriore. Nëse ka shumë bimësi, supozojmë se ndoshta ka pasur kushte të ngrohta dhe të lagështa. Nëse sasia është e ulët, ndoshta ka pasur thatësirë, nuk ka pasur shumë bimë dhe tokat ndoshta kanë qenë të thata”, theksoi ai.

Kur studioi bërthamën e akullit 1,200-vjeçar, Mayewski zbuloi një rënie të ndjeshme të amonit, për çka ai beson se tregon një thatësirë të rëndë që do të kishte shkaktuar dështim të të korrave, duke i lënë qytetet pa ushqim të mjaftueshëm dhe duke i detyruar njerëzit të shpërnguleshin. Kjo mund të jetë një arsye e mundshme pse Majat braktisën disa nga qytetet e tyre gjatë një periudhe 100-vjeçare.

Roli i pemëve në zhdukjen e Maja-ve

Një studim mbi mënyrën se si shpyllëzimi krijon hapësirë për tokën bujqësore zbuloi se më pak pemë në një zonë zvogëlojnë aftësinë e tokës për të thithur rrezet e diellit, që do të thotë më pak avullim uji dhe në fund të fundit, më pak shi. Më pak shi mund të çojë në thatësira, dështime të të korrave dhe pamundësi për të prodhuar ushqim të mjaftueshëm për të mbështetur qytetet, një proces që ironikisht filloi me shpyllëzimin për të krijuar më shumë hapësirë për bujqësinë.

Kjo është një tjetër nga disa teori që shpjegojnë pse qytetërimi Maja ra ndjeshëm 1,200 vjet më parë dhe më pas u zhdukën nga zona të mëdha që dikur kontrollonin, duke lënë pas qytete të braktisura.

Megjithatë, ekzistojnë teori të tjera, të tilla si lufta për pushtet, trazirat politike dhe mbipopullimi. Kur spanjollët mbërritën shekuj më vonë, sëmundjet që sollën patën pasoja shkatërruese për popullatat vendase të zonave të pushtuara. Pavarësisht asaj që kanë kaluar, Majat ende ekzistojnë si popull sot në Amerikën Qendrore.

Shkarkoni aplikacionin Newsmax Balkans:

Mund ta shkarkoni aplikacionin Newsmax Balkans nga Google Play dhe App Store.

Komente (0)