Çfarë është "gjaku i artë", që rrjedh në venat e vetëm 50 njerëzve në botë?

Mjekët, infermierët dhe kirurgët ishin vazhdimisht në gatishmëri gjatë udhëtimeve të ish-Presidentit të SHBA-ve Barack Obama. Njësia Mjekësore e Shtëpisë së Bardhë duhej të ishte gati për t'iu përgjigjur sëmundjeve ose aksidenteve të papritura. Së bashku me të gjitha gjërat thelbësore, ata gjithmonë siguroheshin që të kishin me vete njësi gjaku për transfuzione emergjente.

Grupi i gjakut të ish-presidentit e kërkonte këtë, pasi grupi i gjakut AB negativ është më i rrallë nga tetë grupet kryesore të gjakut në popullatën e përgjithshme, me një normë prej vetëm 1%.

Nëse në rastin e Obamës, qasja e menjëhershme në furnizim me gjak ishte thelbësore për shëndetin e tij, rasti i më pak se 50 njerëzve në planet me fenotipin e gjakut Rh-null, i njohur edhe si "gjaku i artë", është edhe më i vështirë.

Kryqi i Kuq Amerikan e konsideron një grup gjaku "të rrallë" kur ndodh në më pak se 1 në 1,000 njerëz. Me rreth 1 në 6 milionë, Rh-null është më i rralli nga të gjithë, i karakterizuar nga mungesa e plotë e të 49 antigjeneve Rh në qelizat e kuqe të gjakut. Nga njëra anë, është i vlefshëm, pasi mund t'u transfuzohet njerëzve me lloje të rralla, por nga ana tjetër, mund të jetë i rrezikshëm për personin që e bart atë, pasi ata mund të marrin vetëm gjak Rh-null.

Që nga zbulimi i parë në vitin 1961 tek një grua në Australi, jo më shumë se 50 persona në të gjithë botën janë identifikuar me këtë grup unik gjaku. Aktualisht, ata me këtë grup gjaku mbështeten në një rrjet të vogël dhuruesish gjaku në të gjithë botën nëse kanë nevojë për transfuzione, pasi vetëm 10 dhurues aktivë janë regjistruar.

Midis tyre është 77-vjeçarja Suzette Fourie nga Afrika e Jugut, e cila ka dhuruar më shumë se 63 njësi gjaku. Ajo zbuloi llojin e saj të rrallë pas lindjes, kur kishte nevojë për gjak që në fund i shpëtoi jetën. Që atëherë, ajo i është përkushtuar dhurimit të gjakut për Programin e Donatorëve të Rrallë të Afrikës së Jugut.

Agjencitë lokale kanë ngritur një strukturë ngrirjeje të njohur si "Arkivi i Donatorëve të Rrallë" që nga mesi i viteve 2000, i cili lejon që çdo njësi të ruhet deri në 10 vjet dhe është i disponueshëm në nivel kombëtar dhe ndërkombëtar. Zyrtarët kryejnë studime kur identifikojnë një dhurues ose pacient me një grup të rrallë gjaku, pasi ekziston një shans 1 në 4 që vëllezërit e motrat e një personi me një grup të rrallë gjaku të kenë të njëjtin gjen.

Çfarë do të thotë të kesh Rh null?

Një test i thjeshtë laboratorik është i nevojshëm për të përcaktuar se çfarë grupi gjaku ka dikush. Për ta përcaktuar atë, antigjenet identifikohen në sipërfaqen e qelizave të kuqe të gjakut. Pra, nëse zbulohet antigjeni A, grupi i gjakut është A, nëse B, grupi i gjakut është B e kështu me radhë. Përveç kësaj, ekzaminohet faktori Rh i gjakut, konkretisht, një antigjen i quajtur RhD. Nëse dikush ka RhD, grupi i gjakut është pozitiv, përndryshe është negativ. Këtu hyn në lojë "gjaku i artë". RhD nuk është i vetmi antigjen në sistemin Rh, pasi ka më shumë se 50 antigjene të ndryshme Rh. Megjithatë, njerëzit me Rh-null nuk kanë asnjë nga antigjenet Rh.

Ngrirja dhe laboratori

"Gjaku i artë" mund t'u transfuzohet njerëzve me antitrupa Rh të rrallë ose të shumëfishtë, por është shumë e vështirë të gjesh një dhurues për ta. Në rast se një pacient merr gjak me antigjene të ndryshme, ai do të krijojë antitrupa për ta "sulmuar" atë. Nëse bëhet përsëri një transfuzion me këtë gjak, jeta e pacientit mund të jetë në rrezik. Për këtë arsye, ata që jetojnë me Rh-null kanë mundësinë të ngrijnë gjakun e tyre dhe ta përdorin atë në rast të operacioneve të planifikuara, ndërsa ekspertët rekomandojnë testime të rregullta dhe marrje parandaluese të hekurit ose acidit folik.

Megjithatë, menaxhimi i gjakut është i ndërlikuar, pasi kërkohen kushte të përshtatshme ruajtjeje dhe sigurimi që njësia t'i dorëzohet pacientit që ka nevojë për të në kohën e duhur.

Përveç kësaj, mundësia e një numri të ulët të qelizave të kuqe të gjakut i ndërlikon gjërat edhe më tej. Këta faktorë dekurajojnë grumbullimin, ndërsa shumica e tyre shmangin një stil jetese që mund të jetë i rrezikshëm.

Shkencëtarët po përpiqen ta riprodhojnë këtë lloj gjaku në laborator. Midis tyre është Profesori i Biologjisë Qelizore në Universitetin e Bristolit, Ash Toy, i cili, duke folur për BBC-në, shpjegoi se ekipi i tij kishte riprodhuar llojin Rh-null.

Megjithatë, siç thekson botimi, përdorimi i teknikave të redaktimit të gjeneve është i diskutueshëm dhe i nënshtrohet rregulloreve të rrepta, gjë që e bën të vështirë bërjen e llojit klinikisht të disponueshëm, i cili do të duhej t'i nënshtrohej shumë provave dhe kontrolleve klinike përpara se të miratohej.

Ndërkohë, profesori ka themeluar një kompani që mbledh mostra gjaku nga njerëz me grupe të rralla gjaku, duke shpresuar t'i përdorë ato për të krijuar linja qelizore që mund të rriten në laborator për të prodhuar qeliza të kuqe të gjakut për një kohë të pacaktuar. Ky gjak më pas mund të ngrihet dhe të ruhet në rast emergjence.

Shkarkoni aplikacionin Newsmax Balkans:

Mund ta shkarkoni aplikacionin Newsmax Balkans nga Google Play dhe App Store.

Komente (0)