Pse ora ka 60 minuta: Vendimi misterioz i para 5 mijë viteve që ndikoi kohën moderne

Një vendim misterioz i marrë rreth 5 mijë vjet më parë vazhdon të ndikojë mënyrën se si njerëzimi mat kohën edhe sot. Sistemi prej 24 orësh në ditë, ku çdo orë ka 60 minuta dhe çdo minutë ka 60 sekonda e ka origjinën tek qytetërimet e lashta të Mesopotamisë.

Në tetor të vitit 1793, Republika Franceze u përpoq ta ndryshonte këtë sistem duke futur kohën dhjetore: dita do të kishte 10 orë, çdo orë do përbëhej nga 100 minuta dhe çdo minutë nga 100 sekonda. Ky eksperiment ishte pjesë e një kalendari revolucionar që synonte të “racionalizonte” dhe të shkëpuste kohën nga traditat fetare, madje duke futur edhe javën 10-ditore.

Megjithatë, sistemi dështoi shpejt. Ndryshimi i orëve ekzistuese ishte i vështirë, Franca u izolua nga vendet e tjera dhe popullsia, veçanërisht në zonat rurale, kundërshtoi faktin që dita e pushimit vinte vetëm çdo 10 ditë. Në fund, koha dhjetore zgjati pak më shumë se një vit.

Për të kuptuar origjinën e sistemit aktual, duhet të kthehemi tek sumerët e lashtë, një nga qytetërimet më të hershme në botë. Ata jetuan në Mesopotami, Iraku i sotëm, rreth viteve 5300-1940 para Krishtit. Ata zhvilluan një sistem numerik të bazuar në numrin 60, i njohur si sistemi seksagesimal.

Një teori sugjeron se ky sistem lidhet me mënyrën e numërimit me gishta: duke numëruar nyjet e gishtave të njërës dorë (12) dhe duke përdorur gishtat e dorës tjetër për të mbajtur llogarinë, mund të arrihet deri në 60. Sumerët e përdorën këtë sistem për nevoja praktike, si mbajtja e të dhënave për bujqësinë dhe ekonominë në zhvillim. Ata shkruanin numrat në pllaka balte, duke krijuar një nga sistemet e para të shkrimit.

Foto ilustruese

Më vonë, babilonasit dhe qytetërime të tjera e trashëguan këtë sistem dhe e përdorën në astronomi dhe matjen e kohës. Egjiptianët e lashtë ishin të parët që ndanë ditën në orë, rreth vitit 2500 para Krishtit, duke përdorur fillimisht 12 orë për natën. Kombinimi i këtyre zhvillimeve çoi në sistemin që përdorim sot. Edhe pse duket i ndërlikuar, sistemi me bazë 60 ka mbijetuar mijëra vjet, duke kaluar përtej qytetërimeve që e krijuan.

Shkarkoni aplikacionin Newsmax Balkans:

Mund ta shkarkoni aplikacionin Newsmax Balkans nga Google Play dhe App Store.

Komente (0)