Lufta në Iran lë BE-në pa naftë: Të përgatitemi për të fikur makinat dhe ulur avionët në tokë

Ndërsa furnizimet e përgjithshme të naftës duken të menaxhueshme për momentin, shqetësimet po rriten në lidhje me naftën dhe karburantin e avionëve, ku Evropa mbetet shumë e varur nga importet nga Arabia Saudite dhe Kuvajti.

Burimi: Euronews

31.03.2026. 11:37

Lufta në Iran lë BE-në pa naftë: Të përgatitemi për të fikur makinat dhe ulur avionët në tokë

Lufta në Lindjen e Mesme, përveçse ka rritur ndjeshëm çmimin e naftës, pritet të ketë efekte të zgjatura për Bashkimin Europian. Komisioneri Evropian Dan Jørgensen u ka kërkuar kryeqyteteve të BE-së që të nisin të marrin masa për të zvogëluar përdorimin e naftës dhe gazit, veçanërisht në transport, ndërsa unioni përgatitet për ndërprerje të mundshme të furnizimit, të ndikuara nga bllokimi i cisternave në Ngushticën e Hormuzit.

Në një letër të datës 30 mars u kërkohet Ministrave të Energjisë së 27 vendeve anëtare që të raportojnë mbi kapacitetin aktual të tregut dhe të propozojnë veprime praktike për të frenuar kërkesën.

Thirrja vjen ndërsa ministrat mblidhen të martën për një seancë emergjente për të adresuar një mungesë globale prej 11 milionë fuçi nafte dhe mbi 300 milionë metra kub gaz natyror të lëngshëm në ditë.

Ministrat e energjisë dhe të financave të G7 thanë të hënën se po monitorojnë nga afër ndikimin e konfliktit të Iranit në energji dhe stabilitetin e përgjithshëm ekonomik dhe janë të përgatitur të marrin "çdo masë të nevojshme" për të garantuar sigurinë e tregut.

Ndërkohë që nuk është rënë dakord për hapa konkretë, siç është lirimi i rezervave strategjike, diskutimet përgatitën terrenin për vlerësimin e sotëm të BE-së.

“Çmimet në rritje tashmë po e bëjnë transportin më të shtrenjtë”, tha Jørgensen, duke i nxitur kryeqytetet e BE-së të koordinohen për të mbajtur naftën dhe karburantin e avionëve të disponueshëm dhe të përballueshëm.

Ndërsa furnizimet e përgjithshme të naftës duken të menaxhueshme për momentin, shqetësimet po rriten në lidhje me naftën dhe karburantin e avionëve, ku Evropa mbetet shumë e varur nga importet nga Arabia Saudite dhe Kuvajti. Rreth 20% e naftës së konsumuar në BE dhe Mbretërinë e Bashkuar vjen nga rajoni i Gjirit, sipas kompanisë tregtare të mallrave Alkagesta.

Më pak udhëtim rrugor, më pak avionë për të kursyer energji

Komisioni Evropian ka shprehur shqetësim në lidhje me varësinë e BE-së nga rajoni i Gjirit për naftë dhe karburant avionësh, furnizuesit e kufizuar alternativë dhe kapacitetin e pamjaftueshëm të rafinimit brenda bllokut.

Në letrën e Dan Jørgensen këshillohen vendet e BE-së të shtyjnë mirëmbajtjen e rafinerive të naftës për të ruajtur prodhimin dhe sugjerohet të merren në konsideratë biokarburantet si një alternativë.

Të dhënat nga S&P Global Commodities at Sea tregojnë se importet e karburantit dhe vajgurit për avionë në Evropë arritën në 1.064 milion ton metrikë në mars, nga 1.111 milion në shkurt.

Një burim i aviacionit me bazë në Evropë paralajmëroi se nëse kriza vazhdon "në verë të gjithë do të jemi në telashe dhe anulimet e fluturimeve do të jenë e vetmja alternativë."

Qeveritë e BE-së janë nxitur gjithashtu të sigurojnë ruajtje të mjaftueshme të gazit për dimrin e ardhshëm pa shkaktuar rritje të çmimeve ose ndërprerje të tregut. Jørgensen theksoi se një mbyllje efektive e Ngushticës së Hormuzit, e cila është një rrugë jetësore për rreth 25-30% të naftës globale dhe 20% të gazit, po ushtron presion të konsiderueshëm në tregjet ndërkombëtare.

“Pavarësisht shkallës së ndërprerjeve të mundshme, furnizimi i menjëhershëm me energji i BE-së mbetet i përmbajtur", u tha ministrave, Komisioneri Evropian.

Megjithatë, Brukseli po u kërkon kryeqyteteve të bëjnë përgatitje në kohë në pritje të një "ndërprerjeje potencialisht të zgjatur".

BE mbështetet në tregjet globale të karburanteve fosile, duke konkurruar drejtpërdrejt me konsumatorët e tjerë. Me tregun aktual të ngushtë të naftës dhe gazit, konkurrenca e shtuar po krijon paqëndrueshmëri më të madhe të çmimeve dhe furnizimit, duke bërë që disa cisterna LNG të destinuara për në Evropë të devijojnë në Azi për kthime më të larta.

Konflikti tashmë e ka çuar naftën bruto Brent në 119 dollarë për fuçi, nga rreth 70 dollarë para luftës, me analistët që paralajmërojnë se çmimet mund të rriten në 200 dollarë në skenarë të paparashikueshëm.

Çmimet e gazit natyror gjithashtu mund të rriten në nivelet e vërejtura gjatë krizës energjitike të vitit 2022, kur blloku humbi rreth 44-45% të importeve të tij ruse pas pushtimit të Ukrainës nga Moska.

Andreas Guth, sekretar i përgjithshëm i shoqatës tregtare Eurogas, tha se është "kritike për të ardhmen e Evropës" të hiqen vonesat dhe pasiguritë e panevojshme në aksesin në furnizime të reja sipas rregullave të BE-së. Por, Komisioneri Evropian Dan Jørgensen u tha ministrave të BE-së se blloku është "relativisht i përgatitur" falë rregullave të magazinimit dhe planeve të emergjencës.

Sakaq, më 20 mars, kryeqytetet u udhëzuan të ulnin nivelet e magazinimit të gazit për të shmangur blerjet në panik, duke lejuar që nivelet aktuale prej 90% të rimbushen deri në 75%.

BE-ja mban 90 ditë rezerva nafte emergjente dhe zinxhirë të diversifikuar globalë furnizimi. Rezervat e naftës së Evropës, përfshirë ato të Mbretërisë së Bashkuar dhe Zvicrës, arrijnë në total afërsisht 100 milionë ton, ekuivalente me rreth një vit të konsumit të Gjermanisë.

Shkarkoni aplikacionin Newsmax Balkans:

Komente (0)